Dwang
Stefan Zweig

Met 10 prachtige houtsneden van Frans Masereel. Vertaling Renier P. Sterkenburg.

Het verhaal volgt Ferdinand, een jonge schilder die samen met zijn vrouw naar het neutrale Zwitserland is gevlucht om te ontsnappen aan de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog. Op een dag ontvangt hij een officiële oproepbrief: hij moet zich melden voor de militaire keuring in zijn vaderland.

Hoewel Ferdinand de oorlog verafschuwt en veilig in het buitenland zit, veroorzaakt de brief een enorme psychologische crisis. Het officiële document oefent een hypnotiserende, bijna magische ‘dwang’ op hem uit. Hij voelt zich verscheurd tussen de drang om te gehoorzamen aan de autoriteiten (de staat als moordmachine) en zijn persoonlijke moraal en liefde voor zijn vrouw, die hem smeekt om te weigeren. De novelle beschrijft zijn intense innerlijke strijd om zich aan deze mentale ketens te ontworstelen.

De novelle is sterk gebaseerd op het leven van Zweig zelf. Net als de hoofdpersoon week Zweig tijdens de Eerste Wereldoorlog (in 1917/1918) uit naar Zwitserland. Daar sloot hij zich aan bij een internationaal netwerk van pacifistische intellectuelen en verzette hij zich fel tegen de nationalistische oorlogshysterie.

Een pacifistische novelle die de morele dwang en innerlijke strijd van een individu tegen oorlog en militarisme centraal stelt.